Het Watersnoodpad
Wandelen in het spoor van de Watersnoodramp

Op 8 oktober2013 heb ik de etappes 3 en 4 gewandeld.
Hieronder de tracks van de gelopen etappes, klik op de plaatjes om de route in Google Earth te bekijken.
Klik op "groter formaat" om de plaatjes groot in beeld te krijgen.

Etappe 3 16,4 km Nieuwerkerk Bruinisse		Etappe 4 15 km Bruinisse Dreischor
groter formaat		groter formaat

Na in april het eerste deel van het Watersnoodpad gelopen te hebben, moest het er nu, bijna zes maanden later, eindelijk maar eens van komen om de draad weer op te pakken. De etappes 3 en 4, samen zo'n 31 km, stonden op het programma en voor dinsdag 8 oktober werd de laatste mooie dag voor een langere periode voorspeld.

Via 9292.nl uitgezocht hoe ik van Dreischor (de finish van etappe 4) naar Nieuwerkerk (de start van etappe 3) kon komen. Daar was een mooie busverbinding voor. Om tien over half negen de bus van Dreischor naar Zierikzee en van daaruit aansluitend de bus naar Nieuwerkerk. Totale reistijd zo'n 25 minuten. Best te doen dus.

Bijtijds vertrokken, want ik wilde natuurlijk wel wat speling hebben, die bus vanuit Dreischor rijdt maar eens in het uur. Het was nevelig buiten, bijna mistig, maar een zodanige mist dat je hoop kan hebben dat het later optrekt. En och, ik hou wel van mist, dat geeft het landschap vaak zo'n mooi mysterieus tintje!

Mooi op tijd was ik in Dreischor en ook de bushalte was snel gevonden. Een parkeerplaatsje vinden was iets moeilijker, maar na een rondje dorp kwam ik toch op een mooi plekje niet al te ver van de bushalte terecht. Ik was vroeg, dus er stond nog niemand bij de halte, maar even later kwamen er toch wat meer passagiers. De bus arriveerde en dat bleek een klein buurtbusje te zijn, maar gelukkig kon iedereen, inclusief een kinderwagen, er met gemak in.

Voor me zat een dame honderduit te kletsen tegen de chauffeur en dat boeide me natuurlijk voor geen meter. D'r hele hebben en houwen galmde door de bus. Ik heb maar geprobeerd me er een beetje voor af te sluiten en van het voorbijtrekkende landschap te genieten. In Zierikzee stond de aansluitende bus al klaar, dit was wel een gewone grote bus en de derde halte mocht ik er alweer uit. En ja hoor, ik stond weer op het bekende busstation in Nieuwerkerk. Het spannendste deel van vandaag was weer gelukt!

In de beschrijving van het Watersnoodpadboekje lees ik dat Nieuwerkerk de zwaarst getroffen plaats is geweest in Zeeland. Het ergste was hier de tweede vloed, die opkwam na de rampnacht. Iedereen die niet de hogergelegen kern van het dorp wist te bereiken, werd verzwolgen door het stijgende water. Honderden mensen zaten bij het invallen van de nacht op de daken van hun huizen, in het donker, in bittere kou en striemende regen. Het is haast niet voor te stellen, als je hier nu rondwandelt.

Ook hier staat op het kerkhof een beeld van Mari Andriessen, een opwiekende vogel met één gebroken vleugel. De vogels staat symbool voor de mens, die nog net aan het gevaar ontsnapt, maar ook voor de ziel die bij het sterven het lichaam ontvlucht. Rondom het beeld liggen zerken met daarin de namen van alle (288) slachtoffers van Nieuwerkerk.

Na mijn bezoekje aan de begraafplaats gaat de route verder door het dorp, waar op verschillende plaatsten is te zien hoe hoog het water heeft gestaan. Ook wandel ik door de enige straat, die droog is gebleven in de rampnacht. In sommige huizen zaten meer dan 50 mensen bijeengepakt, gevlucht voor het water.

Een eindje verderop kom ik langs een rijtje geschenkwoningen van Noorse en Zweedse makelij. Op veel woningen prijkt een naambordje van hetzelfde hout als de woningen zijn. Die naambordjes werden meegeleverd. Huizen met een even huisnummer hebben een mannennaam, huizen met oneven nummers een vrouwennaam.

Ik verlaat Nieuwerkerk via een heel stuk door een boomgaard. Best een leuk stuk hoor, maar het gras is kleddernat van de mist en ik krijg na een tijdje doornatte voeten. Lekker als je nog 30 km moet, maar gelukkig ben ik niet blaargevoelig! Ook hier hangt het fruit plukklaar aan de boompjes, mooi gezicht.

Dan gaat het verder over rustige asfaltwegen door de weilanden. Het uitzicht is prachtig! De mist is niet dik genoeg om het uitzicht te belemmeren, maar het wordt er wel mooi wazig van. Ik kom over de Rampertsedijk, waar veel mensen die het geluk hadden zich te kunnen vastklampen aan een zolder of een stuk hout, door de noordwesterstorm zijn aangespoeld.

De asfaltwegen worden afgewisseld door halfverharde paadjes, soms ook met gras, zodat m'n voeten niet echt gelegenheid krijgen om te drogen. Maar mooi is het allemaal wel en de route is heel gevarieerd. Nadat ik een drukke Provinciale weg ben overgestoken gaat het verder door de weilanden en al gauw komt het dorpje Oosterland in zicht.

Ook hier in Oosterland is de tweede vloed het ergste geweest, het water was net met de eb een beetje weggetrokken toen er een enorme vloed overheen kwam. Veel oude arbeidershuisjes, die toch al kwetsbaar waren, stortten in. Vierendertig mensen verdronken is Oosterland en ook hier staat op de begraafplaats een monument "ter nagedachtenis aan hen die door de watervloed zijn weggerukt".

Ik heb er inmiddels zo'n 7 kilometer opzitten en op een bankje bij een oud Gasthuis las ik even een bankjesrust in. Een crackertje en iets te drinken gaat er wel in. Er staat een mooi beeldje bij het gasthuis en er is ook een prachtige gevel te bewonderen. Verderop in het dorpje staat de kerk met daarop de hoogte van de waterstand aangegeven en ook hier een rijtje geschenkwoningen, Zweedse dit keer.

Vanuit Oosterland gaat het richting Bruinisse, langs grauwe akkerlanden en eindeloze weilanden. Ik kijk met plezier toe hoe een kudde onwillige schapen een wagen ingeleid worden. Ze willen echt niet en twee mannen moeten met man en macht en twee grote stokken voorkomen dat de schapen rechtsomkeert maken! Leuk intermezzo!

Dan gaat het een werkelijk eindeloos lijkend graspad op. Dit pad is particulier bezit, maar wel opengesteld voor wandelaars. Gelukkig is het gras gemaaid, zodat m'n voeten niet zo nat worden, maar wel hangen er om de haverklap grote grasbalen aan m'n voeten. Vreselijk vermoeiend lopen, maar het uitzicht alle kanten op vergoedt veel!

Dit pad loopt bovenop de Oudendijk, de dijk die Bruinisse moest beschermen tegen het water. Uiteindelijk is ook deze dijk bezweken, maar doordat op tijd alarm werd geslagen is er in Bruinisse alleen materiële schade aangericht en waren er geen levens te betreuren.

Op dit punt begint eindelijk de zon af en toe een beetje door de wolken te breken, ik zie soms een beetje schaduw! Na bijna twee kilometer mag ik van de grasdijk af en volg ik een kaarsrechte weg richting de dijk langs de Oosterschelde. En dan opeens, in the middle of nowhere, staat daar een dixi! Dat komt nog eens goed uit in dit kale landschap!

Na de beklimming van de dijk, krijg ik een prachtig zicht over de Oosterschelde. De doorkomende zon werpt een zilveren gloed op het water en aan de overkant zie ik een eenzaam huis staan en een paar grote moderne windmolens. En ik weet opeens precies waar ik ben, hier ben ik met het pontje overgevaren tijdens mijn tochtje langs de Krammersluizen. Leuk!

Ik kom in Zijpe langs de aanlegplaats waar vroeger het veer "Anna Jacobapolder-Zijpe" was. Ja, wie kent het niet, de melding "Het veer Anna Jacobapolder-Zijpe is gestremd"! Tijdens en na de ramp werd vanuit deze plaats met amfibische vaartuigen over het eiland uitgevaren om hulp te gaan bieden.

Ik volg de dijk verder tot in Bruinisse, waar de route een ommetje maakt door het centrum van het dorp. Ik zie een cafetaria en ik vind dat een mooie plaats om even een wat langere pauze in te lassen, ik ben bijna aan het eind van etappe 3, op ca. 16,5 km. Een kopje koffie gaat er wel in en omdat ik ook behoorlijke trek heb gekregen neem ik er een patatje bij. En ik biets een stempel voor in m'n wandelboekje!

\

Even verder kom ik aan het eind van etappe 3 en markeer het punt op m'n GPS. Dan verlaat ik Bruinisse weer en kom langs de grote oesterschelp, daar zie ik ook het bootje liggen van m'n eerdergenoemde overtochtje. Ik kom langs een haventje en daarna gaat het dwars door een vakantiepark heen.

Het is inmiddels heerlijk weer geworden en via rustige en goed begaanbare wegen gaat het nu richting Sirjansland. Sirjansland zelf is ook hard getroffen door de ramp, de kerk en molen zijn verwoest en er verdronken 10 mensen uit het dorp. En ook hier natuurlijk een monument op de begraafplaats, dit keer een kegel met een afgeknotte top, symbool voor het plots afgekapte leven.

Op het kerkhof las ik op het bankje van Moe Jannetje weer een korte pauze in en wandel daarna door het dorp, met (alweer) een Zweedse geschenkwoning en een mooi herinneringsmozaïek op het dorpshuis. Direct na Sirjansland loop ik langs een dijk met daarbovenop een muraltmuur, dat diende als goedkope dijkverhoging. Tijdens de ramp bleken deze muurtjes niet te voldoen, bij het ophogen van de dijken na 1953 zijn daarom de meeste van deze muurtjes afgebroken.

En dan opeens is het prachtig mooi weer geworden en ziet de wereld er heel anders uit dan vanmorgen. Wel erg leuk, zulke verschillende foto's! Ik kom nu bij het Dijkwater, een in het land binnendringende zeearm. Aan dit Dijkwater lagen voor de ramp vier kleine haventjes, na de ramp zijn deze om veiligheidsredenen ingepolderd. Nu is op deze plek een werkelijk prachtig natuurreservaat ontstaan.

Het is schitterend hier, met vanaf de dijk een mooi uitzicht over het water, dat inmiddels blauw kleurt door de zonneschijn. Er is weer een particulier wandelpad, hetgeen betekent dat het natuurlijk weer onverhard is, maar dat vind ik in deze omgeving niet erg. Een heel klein stukje stikdonker bos door en dan wandel ik om een grote vierkante vlakte, waar vroeger één van de haventjes was.

Aan het eind hiervan moet ik door een begrazingsgebied, vlak langs een paar grote koeien. Maar dit zijn gewone koeien en die vind ik toch minder eng dan Schotse Hooglanders. Ik kom er dan ook weer zonder kleerscheuren langs en geniet op een bankje aan het water van de zon. Rusten hoefde ik niet, maar ik vond het hier zo mooi, dat ik het bankje gewoon niet voorbij kon lopen!

Maar ja, als ik blijf zitten kom ik nooit verder, dus ik stap maar weer op en via een trap kom ik op een heel hoge dijk en heb vandaar een schitterende terugblik op het gebied met de koeien. Langs een mooi stil water, waar grote bomen groen in weerspiegelen ga ik door een klaphek het begrazingsgebied weer uit en loop een heel stuk over akkerranden. Dat is wel weer vermoeiend, erg lang gras!

Na de oversteek van een asfaltweg mag ik nog even rondom een wijngaard lopen, en langs de akkers. Op grote borden wordt verteld wat hier verbouwd wordt, zo is het nog een leerzaam rondje ook. Dan verlaat ik de onverharde paden en kom in een gehuchtje, genaamd Beldert, waar vroeger ook een klein haventje was.

In de verte zie ik eindpunt Dreischor liggen en met mooi zicht op een witte molen neem ik een allerlaatste bankjesrust. Ik wandel voorbij het enige huis hier in Beldert en schiet in de lach om een waarschuwingsbordje "gevaarlijke poes". Dan gaat het linea recta naar Dreischor, waar ik als laatste stukje nog even de "ringroute" mag lopen.

Dreischor heeft heeft namelijk één van de mooiste Kerkringen in Zeeland. Centraal staat de kerk, daaromheen ligt in een kring een grasveld, begrensd door een kerkgracht. Daaromheen loopt de straat met een ring van huizen eraan. En buiten die eerste ring loopt nog een tweede kring van huizen. Het is inderdaad prachtig en ik fotografeer volop, maar zoiets is natuurlijk moeilijk op een foto te vangen. Een luchtopname vanuit Google Earth geeft hier een beter beeld!

Vlak voor ik terug ben bij Kiaatje raak ik aan de praat met een inwoner van Dreischor, die de ramp zelf aan den lijve heeft ondervonden. Hij zag dat ik het bordje met de waterhoogte fotografeerde en vertelde dat dat niet zo hoog leek, omdat daar het hoogste punt van het dorp was. Hij wees waar het water op het laagste punt heeft gestaan en vertelde hoe hij als jongen van vijftien met het hele gezin van zes personen de zolder op vluchtte. Het huis begaf het en ze dreven met z'n zessen op het dak over de polder. Wonder boven wonder spoelden ze allemaal heelhuids op een dijk aan. Natuurlijk ken ik die verhalen, maar als iemand het op een zonnige namiddag zo even voor de vuist weg vertelt, komt het toch anders op je over!

Ik wens de man een prettige dag verder en ga nog even op het kerkhof het monument bekijken. Dan wandel ik terug naar de bushalte van vanmorgen en markeer het eindpunt van etappe 4 op m'n GPS. Het is weer een geweldige dag geweest, waarbij ik vooral het verschil tussen de mistige eerste helft en de zonnige tweede helft erg leuk vond.

De terugreis gaat vlot, maar ik ben na zo'n lange dag toch erg laat thuis en ik realiseer me dat de dagen korter worden naar de winter toe. Een volgende keer zal ik misschien geen twee etappes meer kunnen doen, maar me tot één etappe moeten beperken. Ook niet erg, er is zoveel te zien onderweg, dat je de tijd toch wel volmaakt. En tot nu toe vind ik het een prachtig pad om te lopen, dus het vervolg komt er beslist!

Klik op het plaatje om naar het foto-album te gaan

Vergeet mijn gastenboek niet!